Echa Powstania Warszawskiego w Bielawie

Powstanie Warszawskie, trwające od 1 sierpnia 1944 r. do 3 października 1944 r., było wystąpieniem zbrojnym wymierzonym przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim. Powstanie było zorganizowane przez Armię Krajową. W trakcie dwumiesięcznych walk straty wojsk polskich wyniosły ok. 16 tys. zabitych i zaginionych, 20 tys. rannych i 15 tys. wziętych do niewoli. Zginęło od 150 tys. do 200 tys. cywilnych mieszkańców stolicy. Po upadku Powstania wielu mieszkańców Warszawy została wzięta do niewoli i wywieziona do niemieckich obozów koncentracyjnych. Powstanie Warszawskie uznawane jest za jedno z najważniejszych wydarzeń w najnowszej historii Polski, a ze względu na skutki Powstania, w szczególności olbrzymie straty ludzkie i materialne za jedno z najtragiczniejszych zrywów Polaków. Jedną z takich cywilnych osób biorących udział w Powstaniu Warszawskim była Daniela Kruszyńska – mieszkanka Bielawy. (fragment wywiadu wideo)

Czytaj dalej


Ryszard Fritsche – kapelmistrz Orkiestry Dętej w Bielawie

Ryszard Fritsche urodził się 27 lutego 1938 r. w Zduńskiej Woli w powiecie sieradzkim. Do Bielawy przyjechał w 1950 r. Od 1951 do 1953 r. muzyki uczył się przy kapelmistrzu Jagodzińskim w zakładzie im. Dąbrowszczaków (później Bieltex). We wrześniu 1953 r. przeszedł do Zakładowego Domu Kultury BZPB im. II Armii Wojska Polskiego (później Bielbaw). Od 1 sierpnia 1958 r. objął zastępstwo-kapelmistrzostwo Zakładowej Orkiestry Dętej (w zastępstwie za Bernarda Debicha). Po śmierci Bernarda Debicha w 1965 r. został wybrany na kapelmistrza Orkiestry. Kapelmistrzem Orkiestry był do 1980 r.

Czytaj dalej


Władysław Płonka

Władysław Płonka (ur. 5 stycznia 1931 r., zm. 20 września 2009 r.). Znakomity sportowiec, rekordzista, kadrowicz olimpijski i wieloletni reprezentant Polski w biegach przełajowych. W 2009 r. dla rocznika miejskiego „Bibliotheca Bielaviana 2009” o swoim mężu opowiadała jego żona, Teresa Płonka. Na pytanie prowadzącej wywiad, Renaty Bogulak, co takiego spodobało się młodemu Władysławowi Płonce w Bielawie, ze postanowił się tu osiedlić?, Krystyna Płonka odpowiedziała: „Przede wszystkim położenie Bielawy, bliskość gór. To były wymarzone tereny do treningów. Mąż miał wyznaczone trasy biegowe i zawsze powtarzał, że nigdzie nie znalazłby równie pięknych terenów, które nadawałyby się zarówno do biegania, jak i podziwiania. Uwielbiał kontakt z przyrodą podczas wielogodzinnych treningów. Później poznał mnie, założyliśmy rodzinę i to już na dobre scementowało męża z Bielawą”.

Czytaj dalej


Daniela Kruszyńska

Daniela Kruszyńska, z domu Kraśnicka, ur. 12 czerwca 1926 r. w Warszawie, zm. 13 lipca 2016 r. w Bielawie. Brała udział w Powstaniu Warszawskim. W czasie powstania poznała swojego męża Stefana. Po aresztowaniu w Powstaniu Warszawskim, 12 sierpnia 1944 r., została wywieziona do obozu koncentracyjnego w Auschwitz-Birkenau, 18 września 1944 r. do Ravensbrück, 5 października 1944 r. do Buchenwald. Po II wojnie światowej, od marca 1946 r. zamieszkała wraz z mężem w Bielawie i pracowała w Bielawskich Zakładach Przemysłu Bawełnianego im.II Armii WP „Bielbaw” na tkalni. Jako bezpartyjna była posłanką w Sejmie VI kadencji Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (od 19 marca 1972 r. do 19 marca 1976 r.).

Czytaj dalej


Robert Stando

Robert Stando ur. 16 czerwca 1931 r. w Berlinie, reżyser filmowy, dokumentalista, absolwent łódzkiej „filmówki”, autor m.in.Tkacze i zielony słoń (1989), Gerhart Hauptmann 1945-1946 (1996). Obraz Bielawy w jego reżyserii to obraz miasta przemysłowego, gdzie gwar robotniczy miesza się z łoskotem bideł tysięcy krosien. To Bielawa gdzie robotnicy tworzą Teatr Robotniczy, w którym są aktorami. To Bielawa Teodora Mierzei – człowieka, który za życia stał się legendą. Więcej o Teodorze Mierzei, twórcy Teatru Robotniczego, już wkrótce w najnowszym roczniku miejskim „Bibliotheca Bielaviana 2014”. (fragment wywiadu wideo)
.

Czytaj dalej


Teodor Mierzeja

Teodor Mierzeja (ur. 31 X 1913 r., Tarnów – zm. 25 II 1985, Wrocław). Reżyser teatralny, redaktor pisma zakładowego. Z pracą sceniczną związał się przed II wojną światową, jako student Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1963 r. ukończył studium teatralne przy Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie (1959-1963).
Teodor Mierzeja po 1980 r. z niejasnych przyczyn zostawił Teatr Robotniczy i wyjechał do Wrocławia. Bielawianie nie wiedzieli nawet kiedy zmarł i gdzie został pochowany. Odnalazłem grób latem 2013 r. by w setną rocznicę jego urodzin przywrócić o nim pamięć. Teodor Mierzeja zmarł niedługo po wyjeździe z Bielawy 25 lutego 1985 r. we Wrocławiu. Został pochowany na Cmentarzu Osobowickim. Latem 2013 r., kiedy szukałem grobu, trudno było odnaleźć miejsce spoczynku tego wielkiego bielawianina. Grób zarastały chaszcze wysokie na metr, po ich wyrwaniu okazało się pod nimi rośnie bujna trawa wysoka tak jakby chciała ukryć wielkiego człowieka.

Czytaj dalej


Pamięci Romana Gargasa

Roman Gargas (ur. 26 sierpnia 1931 r., Jarosław – zm. 15 lutego 2009 r., Bielawa). Malarz. Malarstwo olejne, grafika. Do Bielawy przyjechał w 1958 r. Roman Gargas malował i rysował portrety i akty żony, autoportrety, liczne widoki Bielawy. W 2010 r. do Bielawskiej Placówki Muzealnej, dział regionalno-badawczym Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bielawie, przekazany został rysunek przedstawiający ratusz w Lingen (1993). Rysunek został stworzony przez Romana Gargasa podczas wizyty bielawskich artystów w Lingen. Ta wizyta kulturalna poprzedziła podpisanie umowy partnerskiej Bielawy i Lingen. W bielawskim muzeum znajdują się pamiątki po Romanie Gargasie, osobiste rzeczy, sztaluga, farby, pędzle. Znajdują się tutaj również jego obrazy i grafiki.

Czytaj dalej