Echa Powstania Warszawskiego w Bielawie

Powstanie Warszawskie, trwające od 1 sierpnia 1944 r. do 3 października 1944 r., było wystąpieniem zbrojnym wymierzonym przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim. Powstanie było zorganizowane przez Armię Krajową. W trakcie dwumiesięcznych walk straty wojsk polskich wyniosły ok. 16 tys. zabitych i zaginionych, 20 tys. rannych i 15 tys. wziętych do niewoli. Zginęło od 150 tys. do 200 tys. cywilnych mieszkańców stolicy. Po upadku Powstania wielu mieszkańców Warszawy została wzięta do niewoli i wywieziona do niemieckich obozów koncentracyjnych. Powstanie Warszawskie uznawane jest za jedno z najważniejszych wydarzeń w najnowszej historii Polski, a ze względu na skutki Powstania, w szczególności olbrzymie straty ludzkie i materialne za jedno z najtragiczniejszych zrywów Polaków. Jedną z takich cywilnych osób biorących udział w Powstaniu Warszawskim była Daniela Kruszyńska – mieszkanka Bielawy. (fragment wywiadu wideo)

Czytaj dalej


Roman Pajda

Roman Pajda (ur. 2 XII 1953 r., Bielawa). Muzyk, członek Orkiestry Dętej stowarzyszenia Sudecka Agencja Artystyczna SART. Jak wspomina Roman Pajda, w wywiadzie dla rocznika miejskiego „Bibliotheca Bielaviana”, pasję do muzykowania zaszczepił w nim Wiktor Gerus. Naukę gry Roman Pajda rozpoczął w dwunastym roku życia. We wrześniu 1965 r. został członkiem Zakładowej Orkiestry Dętej Bielawskich Zakładów Przemysłu Bawełnianego im. II Armii Wojska Polskiego (później Bielbaw) w Bielawie. Po ukończeniu Technikum Włókienniczego w Bielawie w 1974 r. przyjął się do tego zakładu i nadal grał w zakładowej orkiestrze. Gra do dzisiaj. W swoim wywiadzie wspomina o trudnościach Orkiestry z chwilą jej likwidacji przez ówczesnego właściciela zakładu – Kwietnia. Wówczas Orkiestra przekształciła się w stowarzyszenie Sudecka Agencja Artystyczna Sart. (fragment wywiadu wideo)

Czytaj dalej


Mieczysław Surma

Mieczysław Surma (ur. 31 VII 1933 r.). Po wojnie wraz z rodziną zamieszkał pod Kępnem. Po ślubie, w 1958 r. przyjechał do Bielawy. Podjął pracę w Bielawskich Zakładach Przemysłu Bawełnianego Nr 1 (później Bielbaw) i wstąpił do Zakładowej Orkiestry Dętej. 3 maja 2015 r., podczas uroczystości Święta Narodowego Trzeciego Maja, Mieczysław Surma dostał nagrodę za wieloletni staż w Orkiestrze. Wspomina po latach: „Jakby nie było pasji to by nie było chęci nie byłoby grania. (…) Bielawa dla mnie jest jakbym w niej wyrósł w młodości. Bielawa jest piękna (…) Dała taki urok, zauroczony jestem”. (fragment wywiadu wideo)

Czytaj dalej


Karol Białas

Karol Białas (ur. 4 listopada 1935 r., Krynica Górska). Po II wojnie światowej, w sierpniu 1945 r., przyjechał z rodzicami i trzema braćmi do Dzierżoniowa – wówczas Drobniszowa. Przez tydzień biwakowali na dzierżoniowskiej kolejowej stacji wyładowczej pod gołym niebem. Po tygodniu z bielawskiego zakładu włókienniczego „Dierig” (później Bielbaw) przyjechał Józef Cocek (ur. 24 listopada 1902 r. – zm. 26 I 1972 r.) wózkiem akumulatorowym. Tym dziwnym pojazdem jak na owe czasy zabrał całą rodzinę Karola Białasa do Bielawy. Karol Białas miał wówczas 10 lat. (wywiad wideo)

Czytaj dalej


Bolesław Kaziród

Bolesław Kaziród (ur. 8 kwietnia 1919 r., Olkusz, zm. 30 października 2008 r., Bielawa). Z przeprowadzonego wywiadu 7 września 2009 r. tj. ponad 10 lat temu Bolesław Kaziród opowiedział swoją historię. Do Bielawy przyjechał w siedmioosobowej grupie w listopadzie 1945 r. Wspomina jak uczestniczył przy transportowaniu wysiedlanych Niemców na odcinku z Bielawy na stację kolejową w Dzierżoniowie. Któregoś dnia z rąk bandytów uratował kobietę. Bandyci znęcali się nad kobietą, okradli ją i bili. Bolesław Kaziród nie wytrzymał, doskoczył do opryszków i uratował życie kobiecie. Tak poznał autochtonkę Emmę Anlauf (ur. 1 marca 1915 r. w Langenbielau – przedwojennej Bielawie), która mieszkała w Bielawie. W 1939 r., mając 24 lata, wzięła ślub z Kurtem Grehlem, który z zawodu był kelnerem. Gdy wybuchła wojna, po trzech miesiącach wspólnego życia, męża powołano do wojska i wysłano na front. Nigdy się już nie zobaczyli. Mąż zmarł z odniesionych ran w 1942 r. w Würtzburgu. Emma Anlauf została wdową i mieszkała z mamą i ojcem. Emma Anlauf pracowała na stacji kolejowej jako sprzedawca biletów.

Czytaj dalej


Zygmunt Kordecki

Zygmunt Kordecki – założyciel sekcji kolarskiej w Bielawie. Pod koniec lat 40. XX w. w klubie sportowym „Bielawiance” w Bielawie powstała sekcja kolarska. Jak opisuje to dr Bartłomiej Perlak w swoim artykule w roczniku miejskim „Bibliotheca Bielaviana 2009”: „(…) podstawowym problemem był oczywiście brak sprzętu. Do sekcji były przyjmowane jedynie osoby posiadające własny rower, a części zamienne, ogumienie oraz stroje i buty dostarczał już klub. Kierownikiem sekcji, a zarazem jej trenerem, był uwielbiany przez młodzież Zygmunt Kordecki”.

Czytaj dalej